رضا صادقی و سید جواد بدیع‌زاده

رضا صادقی و سید جواد بدیع‌زاده

[ آرش نصیری - روزنامهنگار / مدیر و مجری برنامه 1000 صدا]
 
نمی‌دانم شرایط ممیزی ترانه‌ها در ارشاد باعث شده یا سلیقه‌ی خواننده‌ها و آهنگسازان ما تغییر کرده که عموماً کارهایشان متمایل است به بیان مسائل شخصی و عاشقانه‌های عموماً ملال‌انگیز. گو اینکه قصه عشق را از هر زبان که بشنوی نامکرر است، اما به هر حال کار یک هنرمند (اگر هنرمند باشد البته)، آیینه زندگی و مشاهدات او است و قاعدتاً زندگی او و آنچه که او را متأثر می‌کند، صرفاً عشق و مسائلی از این دست نیست. مثل همین یادداشتی که «رضا صادقی» عزیز درباره بحران آلودگی هوای پایتخت و سختی مردم در این شرایط منتشر کرده و نوشته: «کمترین حق مردم سرزمین من، نفس کشیدن است. فرزندان سرزمین من در بیمارستان‌ها یکی‌یکی جان می‌دهند. آقای مسئول! از شما خواهش می‌کنم تدبیر کنید که امیدِ مردم بعد خدا به تدبیر شما است. آن هموطن من که در مرکز شهر تهران زندگی می‌کند، به خداوندی خدا دارد خون بالا می‌آورد و راهی ندارد. آقای مسئول! شما که برای نان این مردم وقت می‌گذارید، برای نفس آن‌ها هم یک فکری کنید.» (موسیقی ما-شنبه 7 دی 1392).

اینها را گفته در حالی که کارِ هنرمند، گفتن نیست. هنرمند از همین اتفاقات نیرو و انگیزه می‌گیرد تا هنر خلق شود. آنچه که رضای عزیز را متأثر کرده، مایه و پایه‌ی یک اثر اجتماعی است و دستِ بر قضا، خود او شاعر هم هست و نیازی هم نیست آنچه را که فکر می‌کند، به یکی دیگر منتقل کند تا تبدیل به شعر شود. به ادامه‌ی نوشته‌اش توجه کنید تا ببینید چه‌قدر مایه‌های یک ترانه اجتماعی در آن آماده است: «جنوب شهر تهران، یعنی زندگی با سرفه و درد و شاید مرگ. مردم خوب سرزمین من، سرب نفس می‌کشند. من به عنوان یک سرطانی یا منِ مریض ریوی، منِ آسمی، یا من به عنوان یک کارگر که هزینه سفر به مکان خوش آب‌و‌هوا را ندارم چه کنم؟ هوا بس ناجوانمردانه سم است! آای... دمت گرم و سرت خوش باد... سلامم را تو پاسخ گوی... در بگشا... خدایا فقط تویی که از همه شنوا‌تر و یاری‌دهنده‌تر هستی. ما مردم هم کمک می‌کنیم، چون ما با هم هستیم...»

***

«ماشین مشدى‌ممدلى/ ارزون و بی‌معطلى
این اتولی كه من میگم/ فورد قدیم لاریه
رفتنِ توى این اتول/ باعث شرمساریه
نه مالِ كورسِ شهریه/ نه قابلِ سواریه
بار كشیده بس كه از/ قزوین و رشت و انزلى!
ماشین مشدى‌ممدلى/ ارزون و بی‌معطلى»

این ترانه‌ای است که مرحوم «سید جواد بدیع‌زاده» در انتقاد از شرایط نامناسبِ نخستین اتوموبیل‌هاى مسافركشیِ وارداتی در سال ۱۳۱۲ خوانده است. یک هزل اجتماعی است و مرحوم بدیع‌زاده هم یک خواننده معمولی از طبقه عادی و عامی جامعه نبود. پدرش «سید رضا» (ملقب به «بدیع‌المتكلمین») از وعاظ بنام تهران و از بزرگان مبارزین صدر مشروطیت بوده كه نام او و شرح مبارزات‌اش در تاریخ مشروطیت ایران ثبت است. «بدیع‌زاده» به تمام ردیف‌های آوازی تسلط كافی داشته و از سنین كودكی مداوماً تحت تعلیمات پدرش برای یادگیری گوشه‌ها و ردیف‌های آواز قرار می‌گیرد و دایی او، «میرزا یحیی سعید‌الواعظین» كه از بهترین خوانندگان عصر خویش بوده است، در یادگیری او سهم به‌سزایی داشته است. «بدیع‌زاده» یک کارمند عالی‌رتبه در مجلس شورای ملی هم بود، اما به عنوان یک هنرمند صاحب‌مقام، خود را از تولید آثاری که به نقد اجتماعی وقایع روز منتسب بودند، مبرا نکرد. او بعدتر و در سال 1316 در انتقاد به وضع نامناسب كاسبكاران و گرانی مرغ و خروس، ترانه معروف «یکی یه پولِ خروس» را خواند:

«از قند و شكر ساخته‌ام جوجه‌خروس/ دیگر مخور از گرانی مرغ افسوس/ باباجان یكی یه پولِ خروس/ ماماجان یكی یه پولِ خروس/ آقایان یكی یه پولِ خروس»

و در انتقاد از بیكارى روستاییان و هجوم‌شان به شهر، در سال 1319 این ترانه را خواند:

«تا ز ولایت آمدم همیشه كار می‌كنم/ هزار جوره كاسبی در این دیار می‌كنم/ تا عدسی فروختم لبو رو بار می‌كنم/ كه كس نگه این تنه‌لش مفخور شهر تهرونه/ از كسب‌و‌كار رو گردونه/ آی گلپونه نعناپونه تازه‌پونه ریزه‌پونه»

«بدیع‌زاده» که قبل و بعد این ترانه‌ها، هجویه‌ها و ترانه‌های معروف دیگری را هم خوانده بود که دهان‌به‌دهان بین مردم کوچه و بازار نقل می‌شد، خواننده‌ی زیباترین ترانه‌های عاشقانه هم هست که یکی از معروف‌ترین‌های آنها همان ترانه معروف «خزان عشق» یا «شد خزان گلشن آشنایی» با شعر زیبای «رهی معیری» است. هر چیز سرِ جای خود. عشق به‌جا و پرداختن به جامعه به‌جا.

***

اینها مربوط به 80 سال پیش است. به جز صفحاتی که كمپانی صفحه‌پُركُنی «هیز مسترز وویسِ» انگلستان در ایران از «بدیع‌زاده» و چند تن از هنرمندان و خوانندگان ایرانی پر کرد، «بدیع‌زاده» رنج سفر دور و دراز را به جان خرید و به شهر برلین و بعد، شهر حلب و بعدتر هندوستان رفت تا آثارش را روی صفحه ضبط کند. حالا همه خوانندگان، در خانه‌شان استودیوی شخصی دارند و فردای روزی که متأثر شوند و اثری را اجرا کنند، با این همه رسانه متنوع، کارشان در اقصی‌نقاط ایران و جهان پخش می‌شود و معلوم است که تأثیر یک کار هنری، صد برابر یک نوشته است و «رضا صادقی» عزیز اگر به جای نوشتن این یادداشت، قلم به دست می‌گرفت و شعری می‌سرود و بعد خیلی ساده و با یک گیتار اجرا و پخش می‌کرد، چقدر مؤثرتر بود؛ هرچند باز هم باید از او ممنون بود که به مسائل و مشکلات مردم واکنش نشان داده است.

***

دهم دی‌ماه، سالگرد درگذشت «سیدجواد بدیع‌زاده» است. درباره او و نقش‌اش در موسیقی اصیل ایرانی و حتی در موسیقی پاپ ایرانی بسیار می‌توان نوشت. اگر قرار باشد تعیین‌کننده پاپ بودن یا نبودن یک موسیقی، میزان توجه و اقبال عامه مردم به یک اثر باشد نه ساختار آن، لابد پاپ اصیل ایرانی همان بود که او می‌خوانده و پایه‌گذارش بوده است. و یا حتی «عارف قزوینی» با آن ترانه‌های پرشورش تحت‌تأثیر مشروطه‌خواهی‌اش. خوانندگان ما این روزها غافل‌اند از همه شئون و ضروریات زندگی مردم و معلوم نیست شرایط ممیزی ترانه‌ها در ارشاد باعث این مسئله شده یا سلیقه‌ی خواننده‌ها و آهنگسازان ما تغییر کرده است.


منبع: 
اختصاصی سایت صدای آشنا


نویسنده: آرش نصیری


تاریخ انتشار : جمعه 13 دی 1392 - 09:40


آهنگ های مشابه


ارسال دیدگاه
آهنگ های جدید
در حال پخش
متن آهنگ بانوی بارونی علی لهراسبی Download New Music Hamed Mahzarnia Man Iraniam دانلود آهنگ پیمان طالبی دانلود آهنگ حامد محضرنیا من ایرانیم دانلود آهنگ من ایرانیم دانلود آهنگ من ایرانیم از حامد محضرنیا دانلود آهنگ من ایرانیم با صدای حامد محضرنیا دانلود تیتراژ برنامه من ایرانی هستم متن آهنگ من ایرانیم حامد محضرنیا Download New Music Ahmad Saeedi Download New Music Ahmad Saeedi Khob Maloome دانلود آهنگ احمد سعیدی خوب معلومه دانلود آهنگ خوب معلومه دانلود آهنگ خوب معلومه از احمد سعیدی دانلود آهنگ خوب معلومه با صدای احمد سعیدی متن آهنگ خوب معلومه احمد سعیدی Download New Music Amir Ali Zamanian Download New Music Amir Ali Zamanian Fadaye To دانلود آهنگ امیرعلی زمانیان فدای تو دانلود آهنگ فدای تو دانلود آهنگ فدای تو از امیرعلی زمانیان دانلود آهنگ فدای تو با صدای امیرعلی زمانیان Download New Music Mehdi Rostami Download New Music Mehdi Rostami Labkhand دانلود آهنگ لبخند از مهدی رستمی دانلود آهنگ لبخند با صدای مهدی رستمی دانلود آهنگ مهدی رستمی لبخند متن آهنگ لبخند مهدی رستمی Download New Music Mohsen Ebrahimzadeh Baroon دانلود آهنگ بارون از محسن ابراهیم زاده دانلود آهنگ بارون با صدای محسن ابراهیم زاده دانلود آهنگ محسن ابراهیم زاده بارون متن آهنگ بارون محسن ابراهیم زاده Download New Music Omid Sarebani Cheshmaye Rangi دانلود آهنگ امید ساربانی چشمای رنگی دانلود آهنگ چشمای رنگی دانلود آهنگ چشمای رنگی از امید ساربانی دانلود آهنگ چشمای رنگی با صدای امید ساربانی متن آهنگ چشمای رنگی امید ساربانی Download New Music Fardin Saadat Download New Music Fardin Saadat Bia Bebin دانلود آهنگ بیا ببین دانلود آهنگ بیا ببین از فردین سعادت دانلود آهنگ بیا ببین با صدای فردین سعادت دانلود آهنگ فردین سعادت دانلود آهنگ فردین سعادت بیا ببین متن آهنگ بیا ببین فردین سعادت Download New Music Amir Shahyar Download New Music Amir Shahyar Age Ghabel Bedoni دانلود آهنگ اگه قابل بدونی