معرفی 100 قطعه هیت چهار دهه اخیر موسیقی ایران - 1

معرفی 100 قطعه هیت چهار دهه اخیر موسیقی ایران - 1

این مطلب را حتماً بخوانید
 
موسیقی ما – بیش از یک ماه از اولین فراخوان «موسیقی ما» برای انتخاب و معرفی صد قطعه موسیقی هیت شده از زمان انقلاب تاکنون می‌گذرد و در این مدت، تحریریه «موسیقی ما» بیش از 250 قطعه را انتخاب کردند که در دوره‌های مختلف به دلایلی هیت شده بودند. در مرحله بعدی با کمک نظرات کاربران گرامی سایت و همچنین مشورت با تعدادی از اهالی موسیقی، این تعداد به حدود نصف یعنی 130 قطعه رسید و تعدادی از آثاری که از قلم افتاده بودند نیز به این لیست اضافه شدند. مشورت با کارشناسان موسیقی همچنان ادامه دارد تا در نهایت 100 هیت پس از انقلاب انتخاب شوند و در نهایت ترتیب این لیست با رأی‌گیری عمومی از مردم و کارشناسان مشخص خواهد شد.
  اما چند نکته مهم:  1- نکته کلی: انتخاب چنین لیستی از قطعات هیت 4 دهه موسیقی داخل ایران، سختی‌‌های متعددی دارد و البته می‌تواند در سال‌های آینده به عنوان یک منبع و مرجع شناخته شود. از آنجا که چنین لیستی برای اولین بار در موسیقی ایران تهیه می‌شود، ممکن است خالی از ایراد نباشد و راهنمایی‌ها و یادآوری‌های تمام عزیزانی که این مطلب را می‌خوانند، می‌تواند در هرچه کم‌نقص‌تر شدن این فهرست به ما کمک کند. نکته مهم در این میان این است که در تمام دنیا، هیت‌ها بر اساس فروش آن قطعه و یا تعداد پخش ویدئوکلیپ‌اش از شبکه‌های ماهواره‌ای سنجیده می‌شوند. اما از آنجا که در ایران آمار فروش مشخصی وجود ندارد و شبکه‌ای هم برای پخش ویدیوکلیپ نداریم، هیت بودن یک قطعه را باید بر اساس شنیدن آن در محافل مختلف سنجید. 

2- نکته‌ای برای مردم و طرفداران خوانندگان داخلی: بعد از انتشار کامل لیست نوبت به مخاطبان سایت است که ترتیب آنها را در یک نظرسنجی مشخص کنند. این لیست ممکن است در آینده به عنوان رفرنسی در شناخت قطعات بسیار شنیده شده در این سال‌ها مورد استفاده قرار بگیرد. پس اگر قرار باشد رأی شما بر اساس علاقه شخصی و هواداری از خواننده محبوب‌تان داده شود، این ماجرا به بیراهه خواهد رفت. بنابراین حتماً، حتماً، حتماً، لطفاً، لطفاً، لطفاً قطعات را بر اساس هیت بودن‌شان انتخاب کنید نه علاقه شخصی‌تان به یک یا چند خواننده. برای این کار هم تنها کافی است به حافظه خود رجوع کنید و ببینید آیا این قطعه را در زمان انتشارش (و نه لزوماً الان) در جاهای مختلف می‌شنیده‌اید یا نه. MP3Playerها، ضبط ماشین‌ها، مهمانی‌ها و جمع‌های خودمانی و... بهترین جاها برای سنجش هیت بودن و نبودن یک آهنگ هستند. 

3- نکته‌ای برای خوانندگان و اهالی موسیقی: مهم‌ترین سخن ما با اهالی موسیقی درباره این فهرست این است که هیت شدن یا نشدن یک قطعه، لزوماً به معنای کیفیت بالا و ماندگاری آن نیست. همه ما بسیاری از آهنگ‌های زیبا و شنیدنی در خاطرمان داریم که ویژگی‌های همه‌گیر شدن را نداشته‌اند و در تولیدشان اصلاً فکر کردن به مخاطب عام اولویت اول نبوده است. همینطور بسیاری از قطعات را می‌شناسیم که هیت شده‌اند ولی به لحاظ کیفی یا تکنیکی یا علمی یا محتوایی و... ارزش چندانی ندارند. مثلاً ترانه و شعر خوبی ندارند یا ملودی آنها اصولی و زیبا نیست یا تنظیم درستی ندارند یا تلفیق شعر و ملودی در آنها به خوبی صورت نگرفته یا همه این موارد. حتی بسیاری قطعه هیت سراغ داریم که در زمان خودشان به شدت فراگیر شده‌اند اما بیش از چند ماه ماندگار نبوده و به زودی فراموش شده‌اند. 

4- هیت چیست؟ هیت قطعه‌ای است که در زمان انتشار و یا حتی پس از آن، به دلایلی در جامعه فراگیر می‌شود و توجه عمومی را نسبت به خود جلب می‌کند. هیت بودن لزوماً به معنای باکیفیت بودن قطعه نیست، در عین این که می‌تواند از کیفیت بالایی هم برخوردار باشد. هیت بودن لزوماً به معنای ماندگار بودن قطعه نیست، در عین اینکه می‌تواند ماندگار هم باشد. هیت بودن یک قطعه لزوماً به این معنا نیست که بهترین قطعه آن هنرمند است. ممکن است قطعه‌ای که از یک خواننده هیت می‌شود، بهترین قطعه او باشد یا نباشد. هیت لزوماً به معنای پرطرفدارترین قطعه یک خواننده نیست. ممکن است یک قطعه برای طرفداران آن خواننده محبوب‌ترین باشد و در کنسرت‌ها بیشترین درخواست را داشته باشد، اما برای عموم مردم هیت نباشد. هیت بودن لزوماً با پخش مکرر یک قطعه از صدا و سیما حاصل نمی‌شود و برای تأیید هیت بودن یک قطعه، فاکتور علاقه مردم برای شنیدن مجدد آن در جاهایی غیر از تلویزیون هم لازم است. به این ترتیب، بسیاری از تیتراژهای برنامه‌ها و سریال‌های تلویزیونی که در دوره خودشان به شدت فراگیر شده‌اند اما به جز روی آن برنامه کسی تمایلی به شنیدن‌شان ندارد، از این فهرست حذف می‌شوند.  برخی قطعات هم هستند که از حوزه هیت بودن خارج شده و به مگا هیت تبدیل می‌شوند. محبوبیت و فراگیری آنها بعضا از روستاهای کوچک و دورافتاده تا خارج از مرزها هم کشیده می‌شود.  
    
 
 
برای خیلی از ما سوال است که ترانه‌هایی که همیشه می‌شنیدیم و زمزمه می‌کرده‌ایم، در چه شرایطی ساخته شده و چگونه تا این حد فراگیر شده‌اند. «موسیقی ما» حین انتخاب و معرفی صد هیت برتر 4 دهه اخیر موسیقی ایران، در مورد این قطعات به این دو سوال پاسخ می‌دهد که هر قطعه چگونه ساخته شده و در چه شرایطی و به چه دلیلی هیت شده‌اند.
بنابراین هر روز داستان شکل‌گیری و هیت شدن 10 قطعه را از میان این 100 قطعه برای شما منتشر می‌کنیم.

نکته: در انتشار این قطعات هیچ‌گونه ترتیبی رعایت نشده است.
 

  *** خاطره‌ها   خواننده: بنیامین بهادری
  ترانه: فرید احمدی
  ملودی: بنیامین بهادری
  تنظیم: نیما وارسته
  تهیه‌کننده: ترانه شرقی، آوای نکیسا
  سال انتشار: 1385
 
  بخش‌هایی از ترانه: چشمامو رو هم می‌ذارم و/ تو رو به یادم می‌آرم و/ دوباره دست تکون می‌دن و/ تو رو به هم نشون می‌دن و/ کم می‌آرم آخه تو رو/ تو رو به یادم می‌آرم و/ دنیا دیگه مث تو نداره/ نه داره، نه می‌تونه بیاره/ دلا همه بی‌قرار عشقن/ اما عشقه که واسه تو بی‌قراره...
 
 
تابستان سال 84 همه‌جا را گرفته بود. نه سایت‌های دانلود موسیقی قدرت امروز را داشتند و نه رسانه‌ای به این قطعات می‌پرداخت. اما گرفته بود. می‌خواند «دنیا دیگه مث تو نداره/ نه داره، نه می‌تونه بیاره» تبلیغات زبانی با این آهنگ و هیت شدنش معنا پیدا کرد. هرکس، دوستی را می‌دید، می‌گفت آهنگ بنیامین را شنیده‌ای؟ همراه با این ترانه، حتی کار دیگرش «ترانه واژه» هم محبوب شد. عکس‌های زیادی با نام بنیامین روی CDهای خیابان انقلاب قرار گرفت؛ بیش از پانزده تصویر. خیلی زود، دو قطعه مذهبی‌اش یعنی «عموم ابالفضل» و «آقام آقام» هم منتشر و محبوب شدند؛ دو قطعه‌ای که برای آلبوم «ماه مهربون» (متعلق به شرکت سروش) ساخته شده بود.

پاییز همان سال محسن رجب‌پور خبر داد که سال بعد، یک نفر می‌آید که موسیقی پاپ را منفجر می‌کند. او از بنیامین می‌گفت و آلبومی که در دست ساخت بود و قرار بود رکوردها را جا‌به‌جا کند و سبکی نو در اندازد. آلبوم منتشر شد و همه، داخل و خارج کشور از پدیده «بنیامین» می‌گفتند. فرزاد فرزین می‌گفت بنیامین با «دنیا دیگه مث تو نداره» بازار صداکلفت‌های موسیقی را خراب کرد. ترانه این‌قدر گرفته بود که ترجیع‌بندش همراه با عکس بنیامین روی بیلبوردهای تبلیغاتی شرکت بیم قرار گرفت.

این ترانه فرید احمدی را قرار بود بهنام علمشاهی بخواند. حتی داوود ناقور هم آن را خواند، اما ماکت صدای بنیامین همه‌گیر شد. می‌گویند احتمالاً این CD پس از سرقت اتومبیل زنده‌یاد نیما وارسته لو رفته بود. نکته جالب درباره ترانه کامل «خاطره‌ها» است که در کتاب «تنها شدم وای» فرید احمدی آمده است. بنیامین در بخش پایانی آهنگ منتشر شده می‌خواند: «نه نداره دنیا مث تو/ مث تو» و بعد از تکرار آن، ترجیع‌بند را می‌خواند اما ترانه کامل این‌طوری است: «نه نداره دنیا مث تو/ ایستگاه سایه روشنو/خیابون عاشق شدنو/ خاطره‌ها مث ترنو/با خودشون می‌برن منو/ نه نداره دنیا مث تو»
   
  *** دهاتی   خواننده: شادمهر عقیلی
  ترانه‌سرا: محمدعلی بهمنی
  آهنگساز: شادمهر عقیلی
  تنظیم‌کننده: شادمهر عقیلی
  آلبوم: دهاتی
  تهیه‌کننده: فارس نوا
  سال انتشار: اردیبهشت 1378
 
  بخش‌هایی از ترانه: ساده بگم ساده بگم/ ساده بگم داهاتی‌ام/ اهل همین نزدیکیا/ همسایه روشنیا و/ همخونه تاریکیا/ ساده بگم ساده بگم/ بوی علف میده تنم/ هنوز همون داهاتی‌ام/ با همه شهری شدنم...  


«دهاتی» به گواه بسیاری از آنها که دستی بر تهیه و تولید موسیقی در ایران دارند، پرفروش‌ترین یا یکی از 3 آلبوم پرفروش تاریخ موسیقی پاپ ایران است. اگرچه صفحه رسمی فیسبوک شادمهر مدتی پیش میزان فروش آن را 10میلیون نسخه عنوان کرده، اما رقم فروش واقعی آن چیزی در حدود 2میلیون نسخه است.

شادمهر در سال‌های نخست مهاجرت‌اش در گفتگویی تلویزیونی اعلام کرده بود که سود کلان از فروش این اثر را شرکت تهیه‌کننده برد و نه او. به گفته شادمهر رقم دریافتی او بابت خوانندگی، آهنگسازی، تنظیم و نوازندگی در آلبوم «دهاتی» از شرکت «فارس‌نوا» ۴۰ میلیون تومان بوده که برای سال 78 رقم بسیار زیادی است. هرچند تهیه‌کننده ادعا می‌کند که بابت دستمزد این اثر، منزل مسکونی شادمهر واقع در زعفرانیه را برای او خریده‌اند.

«دهاتی» را شرکت پرکار و معروف آن سال‌ها «دارینوش» تهیه کرد که پیش از آن آثار پرفروشی را راهی بازار موسیقی کرده بود. اما از آنجا که این آلبوم با تولیدات پیشین این شرکت تفاوت محتوایی داشت، آن را با لیبل شرکت «فارس‌نوا» منتشر کرد.

قطعه «دهاتی» و بسیاری دیگر از قطعات این آلبوم در همان سال به محبوبیتی همه‌گیر در بین نسل جدید دست پیدا کرد و «شادمهر عقیلی» به چهره اول موسیقی آن سال‌ها در کشور تبدیل شد. شادمهر در کنار دیگر خوانندگان مطرح آن سال‌ها و با آثاری چون «دهاتی» توانستند در سال‌های پایانی دهه 70 موسیقی لس‌آنجلسی را به انزوا بکشانند. قطعه «دهاتی» از آن دست قطعاتی بود که با ترانه بدیع و البته ملودی روان‌اش تقریباً در دورافتاده‌ترین شهرهای کشور هم شنیده شد تا تبدیل به یکی از مگاهیت‌های تمام سال‌های پس از انقلاب شود.

سال‌ها پس از انتشار این آلبوم صفحه رسمی فیسبوک شادمهر اعلام کرد که «سیاوش قمیشی» آهنگساز قطعه دوم این آلبوم به نام «پائیز» بوده. همچنین بهروز صفاریان نیز از تنظیم‌کننده‌های این آلبوم بوده که در جلد آن نام این موزیسین تنها به عنوان نوازنده کیبورد درج شده بود.

بازنشر جنجالی آلبوم دهاتی در ایران در دی‌ماه سال 92 از سوی شرکت «ایران‌گام» بازتاب‌های زیادی از سوی رسانه‌های تندرو در پی داشت. همچنین طرفداران شادمهر عقیلی درباره تغییر طرح جلد این آلبوم در چاپ مجددش اعتراض داشتند. طرح جلدی که شادمهر برای گرفتن مجوز آن در سال 78 بیش از 13 بار مجبور شده بود قرار عکاسی بگذارد تا بتواند تأییدیه طرح‌اش را از وزارت ارشاد بگیرد!
    
  *** سنگ صبور   خواننده:محسن چاوشی
  ترانه‌سرا: امیر ارجینی
  آهنگساز: محسن چاوشی
  تنظیم‌کننده: محسن چاوشی
  آلبوم: سنتوری
  ناشر: ایرانگام
  سال انتشار: 1390
 
  بخش‌هایی از ترانه: تنهای بی سنگ صبور/ خونه‌ی سرد و سوت و کور/ توی شبات ستاره نیست/ موندی و راه چاره نیست/ اگرچه هیچکس نیومد/ سری به تنهاییت نزد/ اما تو کوه درد باش/ طاقت بیار و مرد باش...
 
 
«تنها استودیویی که در حیاط خانه‌مان برای ضبط آثار داشتم را شهرداری تخریب کرده بود و دیگر فاصله‌ای تا آخر دنیا برایم باقی نمانده بود. هیچ انگیزه‌ای نداشتم و اوضاع مالی و زندگی‌ام هم خیلی بد بود. در اوج این شرایط بود که تلفن‌ام زنگ خورد. جواب دادم و آقایی از آن طرف خط گفت: «سلام من شریفی‌نیا هستم.» تعجب کردم و قبل از اینکه بیشتر بپرسم، ادامه داد: «حامد شریفی‌نیا، برادرزاده محمدرضا شریفی‌نیای معروف!» همان روز و همان لحظه ایشان به من گفت که آقای «داریوش مهرجویی» برای فیلم جدیدشان می‌خواهند که بخوانی و چند قطعه بسازی. قرار شد در خانه آقای «مهرجویی» برای یک جلسه مشترک حاضر شویم و صحبت‌های لازم را انجام دهیم. شرایط مالی من جوری بود که حتی پول نداشتم تا بالای شهر بروم! آدرسی که این دوست به من داده بود و قرار بود در آنجا آقای مهرجویی را ملاقات کنیم، حوالی محله «ازگل» تهران بود و با محله ما فاصله زیادی داشت. چاره‌ای نداشتم و از یکی از دوستانم خواستم که من را با ماشین‌اش برساند. رفتیم و نشستیم و بعد از سلام و احوالپرسی، آقای مهرجویی گفت: «بعضی از کارهایت را شنیده‌ام و فضایی که تو می‌خوانی خیلی به فضای فیلم جدید من نزدیک است.» خیلی با احترام گفتم آقای مهرجویی، من تا به حال کار موسیقی فیلم نکرده‌ام و هیچ شناختی هم در این باره ندارم. ولی ایشان توضیح دادند که قرار نیست موسیقی فیلم را بسازم و از من چند قطعه برای این فیلم می‌خواهند که بسازم و بخوانم. بعد فیلم‌نامه‌ای را به من دادند و گفتند برو این را بخوان و شروع کن. فیلمنامه را خواندم و بعد دو نسخه از آن تهیه کردم و دادم به «حسین صفا» و «امیر ارجینی». خواستم که آنها برای آن، ترانه بنویسند. ترانه سروده شد و تنها چیزی که از حذفیات این ترانه یادم مانده، مصرع: «علی بی‌نوای سنتوری» بود که من خیلی هم دوستش داشتم.»

«این شروع ماجرا بود و داستان داشتیم سر محل ضبط کارها. نه استودیویی بود و نه مکان مناسبی که در آن بشود وکال (صدای خواننده) را ضبط کنم. چاره‌ای جز این نداشتم که در خانه و در یکی از اتاق‌هایمان کار ضبط را انجام بدهم. به کمک مادرم یک پتو را با میخ به جلوی پنجره زدیم و دیوارها را هم با پتو پوشانیدم تا صدا نپیچد. مادرم از اتاق بیرون رفت و با یک پتو از بیرون، در اتاق را پوشاند. خودم هم از این طرفِ در یک پتو آویزان کردم تا بتوانم در نهایت فضایی را در اختیار داشته باشم که در آن بشود وکال گرفت. بعد از همه این ماجراها، پتو را کشیدم روی سرم و در همان شرایط خواندم و همه وکال را ضبط کردم. از زیر پتو که بیرون آمدم، «علی سنتوری» به دنیا آمده بود. همان نسخه هم نهایی و پخش شد!»

اینها را محسن چاوشی در گفتگو با مجله فیلم گفته، درباره همکاری‌اش با کارگردان بزرگی مثل داریوش مهرجویی که سرنوشت زندگی او با این همکاری عوض شد. سنتوری فیلمی بود اجتماعی با رویکردی انتقادی که تم اصلی آن تضاد سنت و مدرنیته در جامعه امروز ایران و موضوع آن سقوط هنرمند و خودویرانگری او در جامعه‌ای است که مدام هنر و هنرمندش را محدود و سرکوب می‌کند.

استقبال از فیلم و البته اولین حضور رسمی چاوشی در داخل کشور به عنوان خواننده این فیلم در جشنواره همان سال به شدت خبرساز شد و جنجال‌های ممانعت از اکران عمومی آن باعث شد نسخه‌ای از فیلم به بیرون درز کند و قطعات چاوشی روی اینترنت به صورت غیرقانونی منتشر شوند. اما این تنها آغاز حاشیه‌های محسن چاوشی در این اثر بود و کمی بعد «اردوان کامکار» در گفتگو با «ایسنا» چاوشی را خواننده‌ای درجه 3 دانست و درباره همکاری‌اش در این اثر گفت: «محسن چاووشی خواننده نازنینی است ولی من تحت هیچ شرایطی حاضر نیستم كه روزی من ساز بزنم و او بخواند. جزء محالات است. من فقط به خاطر شخص داریوش مهرجویی این كار را انجام دادم چون اساساً سبك كار ما دو نفر با یكدیگر متفاوت است. من باید در این فیلم رابطه‌ای بین موسیقی پیشرفته سنتی ایران و موسیقی درجه سه پاپ پیدا می‌كردم. به عبارتی باید این فیلم موسیقی عامه‌پسندی داشت ولی در عین حال كاری خارق‌العاده می‌بود.»

قطعه «سنتوری» به مرور و با استقبال مخاطبان موسیقی به یکی از پرطرفدارترین قطعات این خواننده تبدیل شد و زمزمه انتشار آلبوم رسمی این خواننده نیز باعث شد اثر جدید او بیشتر شنیده شود.

«سنگ صبور» در 17 مهر سال 1390 در قالب آلبوم «سنتوری» و علیرغم اینکه تمام قطعاتش پیش از این با کیفیت بالا در اینترنت منتشر شده بود، به صورت آلبوم به بازار آمد و با استقبال خوبی در فروش مواجه شد.
    
  *** دلقک   خواننده: محمد اصفهانی
  ترانه‌سرا: رها شایان
  آهنگساز: امیر علیزاده
  تنظیم‌کننده: امیر علیزاده - بهروز صفاریان
  آلبوم: نون و دلقک
  ناشر: ایرانگام
  سال انتشار: 1381
 
  بخش‌هایی از ترانه: واسه نونه واسه نونه/ تا به کارش تو بخندی/ که اگه اینو بدونی/ تو به دلقک نمی‌خندی/ تو به دلقک نمی‌خندی...
 
 
همه‌چیز از یک کلیپ تلویزیونی شروع شد. قطعه‌ای جدید از دکتر «محمد اصفهانی» که روی تصاویری از «چارلی چاپلین» میکس شده بود و از همان نمایش نخست در تلویزیون خبرساز شد. در نمایش نخست این ویدئوکلیپ در یک برنامه ترکیبی شبکه اول، تعدادی از بازیگران سریال «خط قرمز» حضور داشتند و آنها نخستین کسانی بودند که در یک برنامه تلویزیونی زنده، نسبت به این اثر و ربط دادن آن به «چارلی چاپلین» و هنرش موضع گرفتند و همین موضع‌گیری‌ها آرام آرام به جامعه رسانه‌ای کشور هم سرایت کرد تا محمد اصفهانی و اثر جدیدش به یک‌باره در صدر اخبار قرار بگیرند.

«رها شایان» ترانه‌سرای قطعه «دلقک» پس از موفقیت‌های این اثر ادعا کرد که بابت واگذاری این ترانه، بیشترین دستمزد تاریخ موسیقی ایران را گرفته و بلافاصله محمد اصفهانی این ادعا را تکذیب و این ترانه را در ردیف ارزان‌ترین ترانه‌های سالیان اخیر معرفی کرد. شرکت تهیه‌کننده هم که دستمزد رها شایان را پرداخت کرده بود، هنوز واقعیت ماجرا در مورد قیمت ترانه «دلقک» را اعلام نکرده است. قطعه «دلقک» با همین حواشی به یکی از آثار مهم دکتر اصفهانی در سال 81 تبدیل شد.

دکتر اصفهانی که در سال‌های انتهایی دهه هفتاد با دو آلبوم «حسرت» و «تنها ماندم» به یکی از محبوب‌ترین خواننده‌های آن دوره تبدیل شده بود و جنس صدا و تکنیک قوی او بین خانواده‌ها طرفدار پیدا کرده بود، با این قطعه و این آلبوم وارد فضاهای فانتزی-اجتماعی جدیدی شد که می‌توانست ریسک بزرگی برای این خواننده باشد.

فضای تازه و عجیب این اثر از یک سو و پخش مکرر آن از تلویزیون که همزمان با مسابقات فوتبال جام جهانی، از سوی دیگر موجب شد که «دلقک» به شدت در میان مردم جای خود را باز کند و در آن دوره از هر جا شنیده شود.
    
  *** چرا رفتی؟   شاعر: زنده‌یاد سیمین بهبهانی
  آهنگساز: تهمورس پورناظری
  تنظیم‌کننده: David Garner
  خواننده: همایون شجریان
  آلبوم: نه فرشته‌ام نه شیطان
  ناشر: ایرانگام
  انتشار: اسفند 1392
 
  بخش‌هایی از ترانه: چرا رفتی چرا من بی‌قرارم/ به سر سودای آغوش تو دارم/ نگفتی ماهتاب امشب چه زیباست/ ندیدی جانم از غم ناشکیباست/ چرا رفتی چرا من بی‌قرارم/ به سر سودای آغوش تو دارم...
 
 
از آخرین باری که یک تصنیف موسیقی سنتی این‌همه فراگیر شود و همه‌جا آن را بشنوی، زمان خیلی زیادی می‌گذرد؛ شاید حتی چند دهه! یعنی آن زمانی که موسیقی پاپی در کار نبود و رپ و سبک‌های امروزی‌تر هم هنوز وجود نداشتند و موسیقی اصیل ایرانی یکه‌تاز میدان بود. «چرا رفتی» اما توانست تنها قطعه هیت سنتی سال‌های اخیر باشد، حتی بیشتر از «ارغوان» مهیار علیزاده و علیرضا قربانی که یک سال قبل از آن موفقیت‌های زیادی کسب کرده و مورد توجه خواص جامعه و بخش زیادی از عوام واقع شد.

کسی نمی‌داند که در موفقیت غیرقابل تصور این تصنیف چه عاملی بیش از همه نقش داشته؛ عاشقانه‌ی زیبای سیمین بهبهانی یا ملودی دلنشین تهمورس پورناظری یا تنظیم شرقی و مدرن دیوید گارنر یا آواز تأمل‌برانگیز هماین شجریان؟ اما بدون‌شک کسی نمی‌تواند منکر نقش ویدیوکلیپی شود که به کارگردانی «باران کوثری» در مراسم رونمایی این آلبوم پخش شد و بعداً حواشی متعددی به وجود آورد و همین حاشیه‌ها «چرا رفتی» را به دل توده‌های مختلف مردم راه داد.

یکی دیگر از نکات مهم در این تصنیف، بخش اوج آواز آن است که داستان جالبی دارد. در حالی که این آلبوم میکس و مستر شده بوده و آخرین مراحل پیش از انتشار را طی می‌کرده، همایون شجریان به همراه سهراب پرناظری در استودیو مشغول ضبط آواز تصنیف «با من صنما» از موسیقی فیلم «آرایش غلیظ» بوده‌اند که همایون با تبحر بی‌نظیری آن را اجرا می‌کند و سپس سهراب اصرار می‌کند که حالا که همایون چنین اجرایی داشته، تکه اوج «چرا رفتی» را مجدداً بخواند و سرانجام اصرارهای سهراب بر تنبلی ذاتی همایون می‌چربد و اوج این تصنیف به این شکل اجرا می‌شود.
    
   *** وایسا دنیا   ترانه‌سرا: رضا صادقی
  آهنگساز: رضا صادقی
  تنظیم‌کننده: سیروان خسروی
  خواننده: رضا صادقی
  آلبوم: وایسا دنیا
  ناشر: ایرانگام
  سال انتشار: 1385
 
  بخش‌هایی از ترانه: نمی‌خوام در‌به‌درِ پیچ و خمِ این جاده شم/ واسه آتیشِ همه یه هیزم آماده شم/ یا یه موجود کم و خالیِ پرافاده شم/ وایسا دنیا، وایسا دنیا من می‌خوام پیاده شم...
 
 
یکی از راه‌های تشخیص اینکه ترانه‌ای در میان مردم هیت شده و سر زبان‌ها افتاده، این است که بخشی از آن به تکیه‌کلام مردم تبدیل شود. این روزها علیرغم گذشت 9 سال از انتشار «وایسا دنیا»، هنوز که هنوز است جوک‌هایی در میان مردم رد و بدل می‌شود که با این عبارات تمام می‌شوند: «وایسا دنیا، من و رضا صادقی می‌خوایم پیاده شیم!» یا «وایسا دنیا، من کرایه خودم و رضا صادقی رو حساب می‌کنم پیاده می‌شیم!» اینها همه نشانه‌ای است از اینکه این ترانه کار خودش را کرده است.

ترانه این کار اگرچه در لحظاتی ضعف تألیف و قافیه دارد، اما مضمون تازه و جالب آن، این ضعف‌ها را پوشاند و توانست به خوبی جای خود را در میان مردم باز کند. ملودی هم پابه‌پای ترانه پیش می‌رود و تلفیق شعر و ملودی کم‌نقص است. اما شاید یکی از مهم‌ترین عواملی که «وایسا دنیا» را به یکی از محبوب‌ترین قطعات دو دهه اخیر تبدیل کرد، تنظیم درخشان و فراتر از زمانه «سیروان خسروی» بود. فراموش نکنید که سیروان این تنظیم را در 23 سالگی انجام داده و قطعاً یکی از بهترین تنظیم‌های موسیقی پاپ دهه 80 است که چه دیگران و چه حتی خود سیروان کمتر توانسته‌اند چنین تنظیمی را تکرار کنند. در زمانه‌ای که روز به روز تکنیک‌ها و ابزار تنظیم موسیقی پاپ و الکترونیک تازه می‌شوند، تنظیم «وایسا دنیا» هنوز شنیدنی و جذاب است و کوچک‌ترین رنگی از کهنگی به خود نگرفته است.

موفقیت تیم سیروان-رضا صادقی اما دوام چندانی نداشت و بر اثر حاشیه‌های به وجود آمده، این دو بیش از 7-8 سال با بکدیگر قهر بودند و سرانجام پارسال آشتی کردند. در این مدت رضا صادقی تلاش کرد که رو یهمان ملودی موفق «وایسا دنیا» ترانه جدیدی بسازد و این بار تنظیم کار را به «آرون حسینی» سپرد تا در مقابل سیروان او را عَلَم کند، اما «کفش آهنی» به موفقیت وایسا دنیا نرسید.
    
  *** ناصریا   خواننده: ناصر عبداللهی
  ملودی: ناصر عبداللهی
  ترانه: ناصر عبداللهی
  تنظیم: بهنام ابطحی
  آلبوم: دوستت دارم
  سال انتشار: ١٣٧٩
  ناشر: دارینوش
 
   بخش‌هایی از ترانه: ناصریا تو که تا حالا بدت دیدم /  از دنیا خوشی ندیدم  / از همه کس بدت دیدم  / ناصریا از نارفیق پشتت خمیده  /  از ناروش سینه ت دریده  /  از همه کس بدت دیدم  / عشق تو حقن(حقه)ولی دنیا پر ناحقن  / از همه کس بدت دیدم از هیچ کس خوشی ندیدم ...
 
 
اولین بار شب میلاد پیامبر اكرم (ص) از شبكه ٣ پخش شد؛ سال ٧٩. ناصر عبداللهی پیش از آن در برنامه «صبح به خیر ایران» به مناسبت تولد حضرت فاطمه (س) شركت كرده و قطعه‌ای را اجرا كرده بود و همین کار سر و صدای زیادی به پا کرد. سپس به تهران آمد و با انتشار آلبوم «عشق است» طرفداران بسیاری برای خود دست و پا کرد.

اما پیش از آن و میان قطعات صدا و سیمایی، آهنگی با مختصات «ناصریا» هرگز پخش نشده بود. كسی نمی‌دانست ناصر در این ترانه چه می‌خواند، ولی همه محو ملودی فوق‌العاده و تنظیم اسپانیش كار شده بودند. خیلی‌ها می‌گفتند ناصر عبداللهی مگر زبان اسپانیولی بلد است كه به این زبان خوانده؟! پس از روز تعطیلی ١٧ ربیع‌الاول، اغلب روزنامه‌ها و مجلات به‌ویژه عامه‌پسندها، عكس و خبر ناصر عبداللهی را كار كردند و آنجا بود كه مردم فهمیدند او این قطعه محبوب را به زبان بندرعباسی خوانده.

پس از آن، ترجمه شعر هم منتشر شد و به فاصله كمی آلبوم «دوستت دارم» به آهنگسازی خود ناصر عبداللهی و تنظیم او و بهنام ابطحی با ترانه‌هایی از محمدعلی بهمنی، یغما گلرویی، قیصر امین‌پور و... با دكلمه پرویز پرستویی به بازار آمد كه فروش بی‌نظیری هم داشت. روی جلد آلبوم هم نوشته شده بود: «بهترین هدیه برای كسی كه خیلی دوستش دارید». مدیریت هنری این آلبوم هم با فریدون شهبازیان بود كه آلبوم‌هایی که عبارت «به اهتمام فریدون شهبازیان» ا روی جلد خود داشتند، عموماً موفق و ماندگار بوده و هستند.

ظاهراً ناصر ملودی و ترانه «ناصریا» را سال ۱۳۷۶ ساخته بود. در حالی كه خیلی‌ها فكر می‌كردند این ترانه عاشقانه است، خود ناصر، هدف از ساخت آن را اعتراض ضد ظلم در جهان و همدردی با ستمدیدگان جهان عنوان کرده است. بر اساس متن شعر ناصریا اگر کسی قصد یاری مظلومی را داشته باشد، پس از تحمل سختی بسیار و دشواری‌های این راه در پایان پیروز خواهد شد.
    
  *** ایران ایران   خواننده: رضا رویگری
  آهنگساز و تنظیم‌کننده: فریدون خوشنود
  شعر: حسین سرفراز
 
  بخش‌هایی از ترانه: ایران ایران ایران/ رگبار مسلسل‌ها/ ایران ایران ایران/ مشته شده بر ایوان/ ..

 
 
در مورد «ایران ایران» چه می‌شود گفت؟ ترانه یا سرود انقلابی که فراتر از نسل‌هاست و قطعاً همه مردم بارها و بارها آن را شنیده‌اند. آنها که اوایل انقلاب را به یاد دارند، آن را در حال‌وهوای انقلاب و آنها که بعد از آن سال‌ها به دنیا آمده‌اند، با این آهنگ با حال‌وهوای روزهای پرشور انقلاب آشنا شده‌اند و این قطعه مثل یک مگاهیت در خاطرشان حک شده است. شنیدن داستان تولید این قطعه از زبان رضا رویگری لذت‌بخش است:

«من در کارهای آربی آوانسیان و اسماعیل خلج بیشتر در نقش‌هایی بازی می‌كردم كه كاراكترش علاوه بر بازی، آواز هم داشت. یك جوری خواننده و بازیگر بودم. در «گلدونه خانم»، «قمر در عقرب» و نمایش‌های دیگر بازی كردم و آواز خواندم؛ طوری كه كم‌كم به همین خاطر و با همین عنوان معروف شدم. منتقدان آن زمان برای بازیگری كه خواننده هم هست، نقد می‌نوشتند و از من تعریف می‌كردند. آواز را هم خودم كار كرده و یاد گرفته بودم. بنابراین صدایم شبیه صدای كسی نبود و به نوعی مستقل بود، شبیه به خودم، بكر و البته خام و صریح. بنابراین به درد صحنه می‌خورد.

آوازم با بازی‌ام هماهنگ بود و از آن بیرون نمی‌زد. مشتریان تئاتر می‌دانستند من آواز می‌خوانم و صدایم هم بد نیست و لابد فریدون خشنود هم در یكی از همان نمایش‌ها صدای مرا شنیده بود. این را از خودش نپرسیدم. در بحبوحه انقلاب و شلوغی‌های آن روزها بود. هر روز در تظاهرات شركت می‌كردیم و بعضی وقت‌ها هم تیراندازی می‌شد و خلاصه شرایط خاصی بود. گفتم جوان‌های مردم دارند شهید می‌شوند و مملكت در این وضعیت است و تو از من می‌خواهی بیایم برایت آواز بخوانم؟! نه نمی‌آیم. فكر می‌كردم مثل آوازهای آن زمان است و اصلاً به فكر یك سرود انقلابی نبودم.

خشنود برایم توضیح داد كه شعر این آهنگ در مورد وقایع و جریانات روز است و نه‌تنها دور از جریانات انقلاب نیست، بلكه درست درباره آن ساخته شده و بعد كه شعرش را برای من خواند، دیدم راست می‌گوید. گوشه‌ای از ملودی را هم اجرا كرد، دیدم یك كار قابل توجه است. تا آن موقع من زیاد خوانده بودم اما به جز دو كار همه‌اش در تئاتر بود و روی صحنه.

این فعالیت‌ها را كرده بودم با این حال خودم را خواننده نمی‌دانستم و خواننده هم نبودم. فقط تئاتری‌ها مرا به عنوان بازیگری كه صدایش هم خوب است می‌شناختند. چه می‌دانستم كه می‌خواهم آهنگی را بخوانم كه مثل توپ صدا كند و آهنگ را هم همه مردم زمزمه كنند.

درست 26 دی‌ماه سال 57 به استودیوی صبا در خیابان كاخ آن زمان و فلسطین الان رفتیم. شب‌ها حكومت نظامی بود و اگر می‌ماندیم، مجبور می‌شدیم تا صبح همانجا بمانیم. وقتی كه نزدیك به غروب می‌شد، تند و تند كارمان را انجام می‌دادیم كه به حكومت نظامی نخوریم. با این حال چند بار بچه‌های گروه كر را گرفته بودند و البته آنها گفته بودند دانشجو هستند و خلاص شده بودند. آن موقع هنوز كسی نمی‌دانست كه ممكن بود انقلاب بشود. جو هنوز جو خفقان بود. ممكن بود هر لحظه همه كسانی را كه دارند بر ضد حكومت كار می‌كنند، بگیرند و ماجرا تمام شود. یعنی اصلاً ما اینطور فكر می‌كردیم.

با این حال به سختی كار را ساختیم و شد آهنگ «ایران ایران، رگبار مسلسل‌ها». شعر آن مال حسین سرفراز بود. نواری كه روی آن ضبط انجام شد، از آن نوارهای استخوانی آن زمان بود و برای اینكه طرف دیگرش خالی نباشد، روی آن طرف شعری از علی باباچاهی و یك نفر دیگر كه اسمش یادم نیست را دكلمه كرده بودم.

وقتی كه خواندم و نوار پخش شد، تا صبح صدای تلفن خانه من قطع نشد. آنها كه اهل تئاتر بودند، می‌دانستند كه من آن را خوانده‌ام اما اكثریت مردم نمی‌دانستند. برای من هم مهم نبود. برای آنكه ریا نشود، به كسی نمی‌گفتم كه من هستم. گویا یك نفر ادعا كرده بود كه او این آهنگ را خوانده اما من فقط خندیده بودم. مهم نبود. مهم این بود كه مردم آن را زمزمه می‌كردند و روی آنها تأثیر مثبت داشت. بعدها خیلی فكر كردم كه چرا ساواك با اینكه می‌دانست من آن را خوانده‌ام مرا نگرفت. حتماً آنها هم می‌دانستند.»
    
  *** قسمت   خواننده: حمید عسكری
  ملودی: حمید عسكری
  ترانه: حمید عسكری
  تنظیم: میلاد ترابی
  سال انتشار: ١٣٨٥
  تهیه‌كننده: پویا موزیك
 
  بخش‌هایی از ترانه: قسمت نمی‌شه انگار دست تو رو بگیرم/ برای آخرین بار برای تو بمیرم/ هیشكی مث من تو رو دوس نداره/ اینو از تو چشام می‌تونی بخوونی...
 
 
شادمهر عقیلی تازه از ایران رفته بود. سایت‌های اینترنتی دانلود موسیقی هم مدتی بود كه فعالیت می‌كردند. البته آن زمان بازار CDهای غیرمجاز هم خیلی داغ بود. خیابان انقلاب هم معدن این CDها بود. ولی سایت‌ها داشتند كم‌كم بازار این CDهای زیرزمینی را از سكه می‌انداختند. یعنی لازم نبود همه منتظر CD جدیدی باشند. كم‌كم دانلود جایش را باز می‌كرد. در این زمان و در حالی كه هنوز بازار خیلی شلوغ نشده بود و تعداد سینگل‌ها هم مثل امروز زیاد نبود، در سایت‌های دانلود، یك قطعه جدید به عنوان آهنگ جدید شادمهر با اقبال بسیار خوبی رو‌به‌رو شد.

تنظیم مدرن كار شبیه تنظیم‌های جدید شادمهر در آلبوم دومش در لس‌آنجلس بود، فضایی شبیه آلبوم «پاپ‌كورن». تنظیم بسیار خوب و كار شده میلاد ترابی با صدایی كه انگار خود شادمهر بود، كار را هیت كرد. پس از مدتی خبر رسید كه این خواننده، شادمهر نیست و خواننده جدیدی است به اسم علیرضا فرد. تا مدت‌ها علیرضا فرد نفر اول موسیقی پاپ داخلی بود.

تا اینكه نهایتاً آلبومی به نام «كما» از سوی «پویا موزیك» به بازار آمد كه نام خواننده‌اش بود حمید عسكری. آلبوم «كما» بسیار موفق بود. عسكری آلبوم را به خیلی از شركت‌های معروف آن زمان برد اما كسی آلبومش را نپذیرفت، اما نهایتاً این یحیی مشایخی بود كه احساس كرد می تواند از این پسر فولادشهری یك ستاره بسازد. می‌گویند یحیی مشایخی تهیه‌كننده آلبوم «كما» به حمید عسكری قول داده بود اگر آلبومش بالای ٥٠٠ هزار نسخه بفروشد، برایش ٢٠٦ بخرد! پس از فروش بسیار بالاتر آلبوم، عسكری از او مدل اتومات می‌خواست و مشایخی می‌گفت كه من مدلش را نگفته بودم و همان تیپ ٢ را برایت می‌خرم! معروف است که مشایخی آلبوم را مثلاً می‌برد به پارك لاله و آن را به مسئول پخش موسیقی دفتر سمعی و بصری پارك می‌داد تا از بلندگوهای پارك پخشش كند. بعد روی یك صندلی می‌نشست و واكنش مردم عادی را زیر نظر می‌گرفت. او به این ترتیب، نوع مخاطبان آلبوم را تشخیص می‌داد و در نحوه پخش آلبوم، این مسأله را لحاظ می‌کرد.

بازی جواد رضویان در سریال «چارخونه» در نقش «شنبه» و اجرایی که او با ساز ابداعی خودش (یک پیت حلبی و یک سیم) از آهنگ «قسمت» حمید عسکری داشت، در فراگیر شدن این آهنگ میان توده مردم نقش داشت.
    
*** ایرانِ جوان (وطنم وطنم)   خواننده: سالار عقیلی
  آهنگساز: ژان باتیست لومر / سیاوش بیضایی
  ترانه‌سرا: بیژن ترقی
  تنظیم‌کننده: پیمان سلطانی
 
  بخش‌هایی از ترانه: نام جاوید وطن/ صبح امید وطن/ جلوه کن در آسمان/ همچو مهر جاودان...
 


آهنگ های مشابه


ارسال دیدگاه
آهنگ های جدید
در حال پخش
Download New Music Mehrzad Zarei Download New Music Mehrzad Zarei & Amin Abadian Sokoot دانلود آهنگ امین آبادیان دانلود آهنگ سکوت از مهرزاد زارعی و امین آبادیان دانلود آهنگ سکوت با صدای مهرزاد زارعی و امین آبادیان دانلود آهنگ مهرزاد زارعی دانلود آهنگ مهرزاد زارعی و امین آبادیان سکوت متن آهنگ سکوت مهرزاد زارعی و امین آبادیان Download New Music Pedram Abdollahzadeh Download New Music Pedram Abdollahzadeh Panah دانلود آهنگ پدرام عبدالله دانلود آهنگ پدرام عبدالله پناه دانلود آهنگ پناه از پدرام عبدالله دانلود آهنگ پناه با صدای پدرام عبدالله متن آهنگ پناه پدرام عبدالله Download New Music Navid Behboodi Download New Music Navid Behboodi Miras دانلود آهنگ میراث دانلود آهنگ میراث از نوید بهبودی دانلود آهنگ میراث با صدای نوید بهبودی دانلود آهنگ نوید بهبودی دانلود آهنگ نوید بهبودی میراث Download New Music Mohammad Hossein Rashidi Download New Music Mohammad Hossein Rashidi Hamin دانلود آهنگ محمدحسین رشیدی دانلود آهنگ محمدحسین رشیدی همین دانلود آهنگ همین دانلود آهنگ همین از محمدحسین رشیدی دانلود آهنگ همین با صدای محمدحسین رشیدی متن آهنگ همین محمدحسین رشیدی Download New Music Ali Jalili Gele Daram دانلود آهنگ علی جلیلی گله دارم دانلود آهنگ گله دارم دانلود آهنگ گله دارم از علی جلیلی دانلود آهنگ گله دارم با صدای علی جلیلی متن آهنگ گله دارم علی جلیلی Download New Music Shahab Nateghi Migzaram دانلود آهنگ شهاب ناطقی میگذرم دانلود آهنگ میگذرم دانلود آهنگ میگذرم از شهاب ناطقی دانلود آهنگ میگذرم با صدای شهاب ناطقی متن آهنگ میگذرم شهاب ناطقی Download New Music Naeem Malmir Shab Nime Rad Shod دانلود آهنگ شب نیمه رد شد دانلود آهنگ شب نیمه رد شد از نعیم مالمیر دانلود آهنگ شب نیمه رد شد با صدای نعیم مالمیر دانلود آهنگ نعیم مالمیر شب نیمه رد شد متن آهنگ شب نیمه رد شد نعیم مالمیر Download New Music Mehdi Khoshroo Javoone Goose Gir دانلود آهنگ جوون گوشه گیر